De 130 winkeltjes van Hank

DE 130 VERDWENEN WINKELTJES IN HANK.

Met foto’ s van verdwenen winkeltjes.

Een rondgang door ons dorp op zoek naar verdwenen winkeltjes levert heel veel nostalgie op. Soms verbaas je jezelf over de grote hoeveelheid winkeltjes en bedoeninkjes die Hank rijk is geweest. Met dit aantal uit die tijd zou het grote winkelcentrum Arendshof in Oosterhout nu dik tevreden zijn. Het waren veelal kleine winkeltjes, soms zomaar voorkamertjes van huizen, maar toch ze bestonden. Naast al deze winkeltjes werd er ook driftig gevent door allerlei mensen niet alleen uit Hank maar ook van buitenaf. Zo kwam hier aan huis bakker Pols en van Mierlo uit Dussen en van der Stelt uit Nieuwendijk terwijl er toen in Hank al 5 bakkers waren. Van der Zouwen uit Nieuwendijk kwam met groente en fruit langs de deur en Kobus verkocht alleen paraplu’s.  Dekkers klopte aan elke deur en vroeg of er nog huishoudelijke artikelen nodig waren. Zij noemden hem ook wel ‘t –Leste Bietje’ en Nederveentje had een zelfde soort handel die de ‘Reizende Bedstee’ werd genoemd. Opvallend is dat de meeste winkeltjes bijna altijd tabaks en koloniale waren in het assortiment hadden. De periode die beschreven wordt is vanaf ongeveer de jaren ’30 tot op heden.

We beginnen met onze rondrit in het buurtschap de Peerenboom. Aan de haven in de griend had de familie Mienuske Kivits-de Bodt een klein winkeltje. Met de aanleg van de Bergsche Maas in 1894-1904 kreeg de Peerenboom een stoomgemaal met een grote haven voor de aanvoer van kolen. Ook andere schepen deden deze haven aan zoals bieten, zand en grindschepen. De winkel was er eigenlijk dus voor de schippers maar de hele Peerenboom maakte er dankbaar gebruik van. Vanaf de Loswal kon je naar beneden lopen naar het straatje met de bijnaam ‘Egypte’. Hier begon Nico Staal na de oorlog een handeltje in kolen en olie. Bij zijn vader, Toontje, kon je plant en zaaigoed kopen.

Op de Keizernapoleonweg had Peer de gast een Bierwinkel/café annex fietsenreparatie instelling.  Aan de linkerkant had Drik ( later Piet ) de Witt een melkhandeltje en hij ging hier ook mee langs de deur. Verderop na de kruising met de Jachtlaan had Leentje van der Pluijm ( Jansen ) een piepklein kruidenierswinkeltje voor de buurtschap van de Keizer Napoleonweg. 2 schappen met jam, hagelslag, koeken en andere dagelijkse benodigdheden.

We gaan terug naar de Buitendijk:  Vooraan aan de linkerkant had tot aan de watersnood in 1953 Louwke de Wit hier een sigarettenwinkeltje. De winkel verdween in de golven en ongeveer op deze plaats is een monument onthuld voor de slachtoffers van de watersnood. Direct erna volgde de kruidenierswinkel van Thé Penninx. Thé verkocht ook steenkool en was agent van het Oranjeboom bier. Weer wat verder op tegenover het brandweer huisje woonde Bakker van der Pluijm. (Jan van Diene). Naast de bakker was er de winkel van Dien van der Pluijm-Zijlmans in behang en verf en later begon Jan Heijmans hierin een manefacturenwinkel. Opgevolgd door de verfwinkel van de familie Splinter. We komen nu in de ‘winkelstraat’ van Hank uit de jaren ’30. De winkeltjes volgden elkaar in hoog tempo op en je kon er voor bijna alles terecht. Eerst was er bakker Weterings met bakkerswinkel annex café met daarnaast slagerij Arjaan Pennings. Na de dubbele stoepen volgde aan de rechterkant een winkeltje in van alles wat en ook behang en verf van de fam. Jans Heere. Hier tegenover was slager Janus ( later Cees ) de Veth gevestigd ( en weer later van Amelsfoort ) Enkele huizen verder stond de kapperszaak en winkel van Piet Theuns ( later Bertus ) Hier kwamen de polder en griendwerkers na een verblijf van een hele week in de Biesbosch bijeen, om geschoren te worden maar vooral om bijgepraat te worden. Piet Theuns was tevens afvuller en handelaar in bieren en frisdranken. En hier weer recht tegenover was het kruidenierswinkeltje van Anneke Nieuwenhuijsen ( van Sjoos ) Gaan we een paar huizen verder dan was er de groentewinkel van Drik van der Pluijm ( Jan van Drikke nu ) en aan huis verkocht Sjaan van Biesen schoenen. Hier schuin tegenover hield Cato van Dortmont  ( Cato van Bartjes ) een winkel in stoffen, meubelen, dekens en matrassen.

Aan de andere kant stond de bakkerswinkel van Johanneke van Alphen welke later werd overgenomen door Pieter Heijmans en deze begon tevens een kruidenierswinkel ( Coop ). Tegenover bakker van Alphen was Sjef  Weterings gevestigd. Sjef was kleermaker maar had ook een winkeltje in van alles wat maar vooral drogisterij benodigdheden. Zijn dochter Marieke nam dit over. In de draai van de Buitendijk is nog even de kruidenierswinkel van Piet de Wit gehuisvest, die na de watersnood verhuisde naar een voor Hank heel groot pand aan de Julianastraat.

Recht tegenover de stoep van de Julianastraat zat melkhandel Drikka van Garris van der Pluijm met ook een winkeltje aan huis. Ook ventte zij melk aan huis. Pal hiernaast op de hoek van de Korte Dijk stond een winkel die voor Hankse begrippen uniek was. Het was een winkel uit een winkelketen n.l. de Végé. Drik en Jaantje Vetjens beredderde deze winkel en als nevenverdiensten ging Drik rond met huisbrandolie ( petroleum ). Op vrijdag zag je hem tientallen ingeleverde jerrycans vullen uit een vat dat tegen de winkel stond.

Een tiental meters verder, onder in het oude schoolmeesterhuis, kwam Jan Vissers  ( later de jonge Jan Vissers) uit Raamsdonk als schoenmaker naar Hank. Bovenin op dijkniveau kwam eenmaal per week tandarts Mijnlief praktijk houden en ook dokter van Vuren hield hier spreekuur. Tegenover dit huis heeft de allereerste school van Hank gestaan, later werden dit woningen en in een van deze woningen begon de familie Pellicaan een winkel in, galanterien, glas en porselein. Hierna volgde direct de winkel van Johan Stael. Later Harrie Stael. Harrie bracht ook, net als vele anderen, de boodschappen thuis. Op nr. 120 begon Pieter Pennings ( later Jan Pennings ) een bakkerij annex winkel. Tegenover de stoepen van de Kamersteeg stond de winkel van Pelicaan. Een winkel met ook van alles wat. Net voor deze winkel  had Leen de Wit een oliehandeltje.

Door de bocht in de Buitendijk richting Buitenkade op C267 ( nu huisnr. 123 ) was nog een Pellicaan actief. Naast de kruidenierswinkel had hij ook een ventvergunning voor o.a. melkproducten. ( later nam zoon Henk deze winkel over ).

Winkel en ventvergunning van Fey Pellikaan

Voor buurtschap De Buitenkade was dit de enige kruidenierswinkel met verse melk producten. Op de Buitenkade zelf was er tegenover de Christelijk Nationale School een kleine oliehandel van Pellicaan gevestigd en een groentewinkeltje van van der Zouwen. Voor de rest waren de bewoners van deze buurtschap aangewezen op de ambulante handel langs de deur.

We draaien om en gaan terug naar de Korte Dijk. Naast de Végé had Toon van der Pluijm (van Pietjes) een handel in kolen en veevoeder. Later werd dit Willem en weer later vestigde zoon Antoon hier een hoveniersbedrijf met een tuinwinkel           ( Pluma ). In de bocht van de Korte Dijk stond het kruidenierswinkeltje van Sus van der Pluijm van Dinteren. Aan het Sluiske stond het café van Frits en Dien Weterings van Balkom. Frits bouwde er als neveninkomsten een kruidenierswinkel aan en bracht ook de boodschappen aan huis. Op het Sluiske zelf stond de woning en opslagschuur van de Coöperatie. In het haventje lag de zalmschouw van Antoon van Balkom die meestal in het weekend vis maar vooral paling verkocht. In de eerste bocht van de Visserskade was de klompenmakerij en winkel van Drik Rijkers. Drik deed er ook nog een kolenhandel bij. Op het eind van de lange bocht in de Visserskade stond de werkplaats en timmerwinkel van Piet Prinsen. Hier kon je terecht voor op maat gemaakte latjes, planken ,balken, spijkers en schroeven. Na de timmerwinkel kwam het winkeltje van Mie van der Pluijm en zoon Willem ging met de bakfiets aan huis zijn klanten af.

Na de haakse bocht in de Visserskade hadden vissers uit de Biesbosch hier hun handel. Vooral op Vrijdag ( Katholieken mochten op vrijdag geen vlees eten) was het er een drukte van belang op de schouwen van Hendrik van Balkom en Frans van der Pluijm.

Terug van de Visserskade en Korte Dijk gaan we de stoep van de Julianastraat af. Direct onderaan was de drogisterij van Marieke Heere ( van Sjeffe ) gevestigd, voorheen op de Buitendijk. In hetzelfde pand had Adriaan Weterings zijn groothandel in zoetwaar en koeken. Hiernaast stond bakkerij Nol van der Pluijm met een winkel. ( nu cafetaria Vulcano ) Nol was de eerste in Hank die verpakt ijs verkocht uit een zelf aangeschafte diepvries en later ging hij er ook frites bij verkopen. Aan de overkant van het plantsoentje begon Piet de Wit met Tonia zijn voor Hank grote kruidenierswinkel. Ook woninginrichting en manufacturen waren hierin te vinden. ( thans Gerry’s textiel ) Naast Piet de Wit zat kapper Rinuske de Wit met parfumerie en toiletartikelen en natuurlijk tabakswaren.  Daarnaast Cees de Gast met de fietsreparatie inrichting en winkel in huishoudelijke producten. Later garage Bakkers.

We gaan terug, de Korenstraat in. Hier vestigde Marinus de Baar in 1954 een voor de tijd en zeker voor Hank een grote moderne maalderij. Voor de oorlog was dit bedrijf gevestigd aan de Dusse Binnen in korenmolen De Gunst. Deze werd in 1944 tijdens de oorlog zwaar beschadigd. Zo goed en kwaad als het ging probeerde de gebroeders de Baar hun bedrijf voort te zetten na de oorlog. Met een molen op wind ging dat niet meer die was te zwaar beschadigd dus plaatste men onderin een motor die het graan vermaalde. Maar de ellende was nog steeds niet over, want de motor vloog in brand door oververhitting en enkele jaren hiervoor in 1949 ging de molenaarswoning in vlammen op. Geen wonder dat Marinus de kans waarnam om in Hank een nieuw bestaan op te gaan bouwen. Het bedrijf werd veelzijdig en maakte o.a. meel voor de varkens op het dorp, bloem voor het bakken van pannenkoeken, duivenvoer, zemelen voor pap te maken tegen eczeem aandoening, groene erwten voor het maken van erwtensoep en turfmolm voor in de groentetuin. Bij de familie de Baar gaan we rechts het hoekje om, de Mariapolder in.

Leentje Jansen ( van der Pluijm ) had haar winkeltje aan de ‘straatweg’ na de watersnood verruild voor een grotere winkel aan het ‘Olifantenpadje’ in de Mariapolder. In dezelfde straat op de hoek van de Kerkstraat begonnen Adrie en Lenie Heijmans hun bloemenmagazijn. Deze winkel was een voortzetting van groentekweker Antoon Heijmans. Deze had op de Jachtlaan enkele kassen staan. Als bijverdienste deed Antoon ook nog in verzekeringen. Beginnen we in de Kerkstraat bij de stoep dan had je naast het cafe van Piet Heijmans een tijdje met Sinterklaastijd de speelgoedwinkel van Betsie en Ad van den Bosch, later vestigden zij zich op de hoek Warmondstraat / Beatrixstraat. In de Kerkstraat had je tegenover de kerk het postkantoor van Th Hanegraaf met als bijverdienste tabakswaren en drukwerkjes en daarnaast de winkel en fietsenmaker van Jan Joore. In de winkel verkocht zijn vrouw buiten fietsspullen ook kruidenierswaren. Hierna is het een komen en gaan geweest in dit pand van allerlei nijverheid. Van Slijterij annex snuisterijen ‘t-Hoefke, tot platenzaak disco’33 en Tropical,  Lookin mode, Nuance mode, verschillende bakkerijen, een bloemenzaak, doe het zelf winkel Nout Akkerman met tevens benzinepomp  en fysiotherapie Ribbers en nog veel meer. Naast Jantje Joore zat schoenmaker Theuns, die tevens doodsbidder was ( later Rabokantoor ) Hiernaast Drogisterij ‘t – Vijzeltje en daar weer naast Smederij Piet Verhoeven annex winkel met ijzerwaren, witgoed, huishoudelijke artikelen en heel voornaam i.v.m. de echte winters van toen verkocht Piet ook schaatsen. Op 30a was de schoenmakerij en de winkel van Jan Vissers gevestigd later is het nog even bloemenzaak Het Bloemeke geweest en heel even i.v.m. nieuwbouw heeft er Peter Ribbers zijn fysio praktijk gehad.

In het nieuwe gedeelte van de Kerkstraat kwam er eerst een VEGE winkel van de familie Broeders, hiernaast een voor Hank groot postkantoor met als kantoorhouder Cees van Essen. Naast de VEGE later Super, later Super de Boer en weer later JUMBO kwam de doe het zelf zaak van Sanner, welke later een ruimte vrij maakte voor de nieuwe RABO Bank die in middels ook al weer verdwenen is. Naast de Rabo bank zit momenteel haarmode Hij & Zij maar voorheen was hier de groentewinkel van van der Zouwen gevestigd. Hier tussenin is het even een kantoor geweest.

Op het Warmondplein was er in de bocht eerst de meubelzaak en woninginrichting van de gebr. Heijmans gevestigd, daarna werd het cafetaria Heijmans die overgenomen werd door Correke van Dinteren ( Tante Cor )  Na de friet begon ze een bar voor de jongeren. De Covandibar. Weer later kwam Jan Heijmans en zn er in terug als woninginrichter. Nu Andre Heijmans. Hiernaast was het winkeltje aan huis van Justa van der Pluijm – Leemans met allerlei diervoeding. Voornamelijk eerst voor de duivensport, later voor alle dieren. Op het plein zelf opende Pieter Vetjens zijn nieuwe VEGE  winkel, afkomstig van de hoek Buitendijk/Korte Dijk. Tegenover op het plein opende Broer en Adrie de Witt een zuivelwinkel met een huis aan huis SRV service wagen. Ook Hans Hakkel heeft een dergelijke ’winkel’ aan huis’ gehad.

Tegenover Broer en Adrie had Louwke de Wit zijn sigarenmagazijn/verzekeringen van Concordia en winkel in van alles wat gevestigd. Later Thea van den Elshout maar nu inmiddels ook weer gesloten. Naast Louwke de Wit is in de Ignatiusstraat nog enkele jaren het winkeltje in garen en stoffen van Petra de Wit gevestigd geweest. Twee huizen verder begon Piet Heijmans (beter bekend als Piet de Friet) aan huis friet te verkopen welke later een standplaats kreeg bij het Uivernest.

In de Elisabethstraat in de bocht was eerst autoverhuurbedrijf van Tonny Ribbers gevestigd, later garage de Graaf en weer later Electro Drabbe. Nu heeft er de Regio Bank zijn onderkomen. Tegenover het parkeerterrein van de Phoenix opende Willy Heijmans slijterij ‘t-Slokje’.

En ten slotte: Aan de Jachtsloot had Jan Stevens een eierhandel gevestigd. Hij kwam hier ook mee langs de deur. Op het bedrijventerreintje De Brasser is nog een tijdje een tuincentrum en bloemenwinkel van Corné Staal gevestigd geweest.

Dit verhaal is auteursrechtelijk beschermd  ©copy-right Louis de Bot, stichting Archief*Kring Hank. Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van de auteur, op welke manier dan ook, vermenigvuldigd worden of voor andere doeleinden worden gebruikt. Ter controle zijn gebruikt: Draaiboek van de Middenstands Revue welke is opgevoerd in 1936. In deze uitgave stonden veel advertenties, veelal nog met de oude C-huisnummering welke wij hebben vertaald naar de hedendaagse nummering. De feestgids uit 1948 t.g.v. het 20 jarig bestaan van de fanfare st. Cecilia, waarin ook weer vele advertenties stonden van de toen bestaande detailhandel in Hank. En als laatste is gecontroleerd op het boekje ‘Ondernemen in Hank, een Tijdsbeeld van Peter van der Pluijm.